Wspominajmy tych, którzy odeszli

marcinl, 31 październik, 2018 - 11:23
Tomasz Wojczak

Jesień w wielkopolskiej obrzędowości dorocznej nie jest wyraźnie zaakcentowana. W tej porze roku przypada jednakże, bardzo ważne święto - dzień, w którym udajemy się na groby, po to by wspominać naszych bliskich zmarłych.

 

Mało kto wie ale obchodzone przez nas święto ma przedchrześcijańskie korzenie. Dawni Słowianie składali ofiary i odprawiali obrzędy zaduszkowe kilka razy w roku w okresie przed chrystianizacyjnym. Towarzyszyły one jeszcze długo po chrzcie Mieszka I dwóm świętom kościelnym. Pierwsze z nich obchodzone było 1 listopada i poświecone było wszystkim świętym Kościoła. Drugie z nich przypadało na 2 listopada. Tego dnia wierni chrześcijanie modlili się za zmarłych. Pierwsze wzmianki o Zaduszkach na ziemiach polskich znajdują się w kalendarzu cystersów z wielkopolskiego Lądu. Pochodzą one z XII wieku.

 

W tradycji ludowej zarówno 1 jak i 2 listopada poświecone są upamiętnieniu zmarłych. Porządkuje się i przyozdabia groby bliskich zmarłych. Przy czym powinno pamiętać się o grobach osób nieznanych, opuszczonych i zaniedbanych. W dniu 1 listopada zapala się świece i znicze na grobach a na cmentarzach odprawia się uroczyste msze święte połączone z procesjami. Z badań profesora Andrzeja Brencza wynika, że nadal żywe jest przeświadczenie, że w dwa pierwsze dni listopada dusze zmarłych przebywają w pobliżu cmentarzy. Oskar Kolberg w materiałach pochodzących z terenu środkowej Wielkopolski pisał: „Na wsi, tu, jak i wszędzie, wedle ogólnie przepisanego przez Kościół katolicki obrządku, zbierają się wierni i złożywszy po 3 dusze, dają zebrane pieniądze księdzu, aby przed mszą odmówił pacierz za dusze zmarłych w rodzinie, poległych, tonących, zeszłych ze świata bez Sakramentu Świętego i bez wszelakiego ratunku, a następnie podane imiona, czasami razem z nazwiskami (o ile tego sobie życzy) wymieniwszy z ambony, polecił wszystkie te dusze, które znikąd ratunku nie mają, a na tym świętym miejscu spoczywają”. Lud miejscami wierzy, że dusze zmarłych z tej parafii ludzi są w pobliżu obecne i przysłuchują się temu zaleceniu”.

 

Badania etnograficzne nie potwierdziły tez niektórych uczonych o występowaniu w naszej części kraju tradycji pozostawiania pożywienia na grobach zmarłych dla ich dusz. Ponadto okazało się, że w Wielkopolsce nie udzielano w te dni jałmużny, nie darowano biednym chleba. A jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, że w okresie międzywojennym w okolicach Inowrocławia zwożono w te dni całe stosy chleba i rozdzielano je za dusze zmarłych.

 

Dzień Wszystkich Świętych i następujące po nim Zaduszki, to bardzo piękne i stare święta. Pierwsze z nich zostało ustanowione przez papieża Jana XI W 835 roku a drugie przez opata Cluny Odyliona w roku 998. Kultywujemy tę piękną chrześcijańską tradycję i wspominajmy naszych bliskich, którzy odeszli.

0 komentarzy

Dodaj nowy komentarz