Poniedziałek Wielkanocny

marcinl, 17 kwiecień, 2017 - 11:21
Martyna Sergiel

„Drugim dniem wielkanocnym jest poniedziałek, który w dawnych zwyczajach był czasem radosnych zabaw, często o charakterze zalotnym, spotkań rodzinnych, korowodów przebierańców, oblewania się wodą, a także zabiegów pełnych magicznego zabezpieczania przyszłych plonów […] Najważniejszym jednak wyznacznikiem poniedziałkowego świętowania są zabawy, gonitwy nazywane wspólnie Śmigusem- dyngusem”. Nie od dziś wiadomo, ze woda ma dodawać sił witalnych i budzić do życia uśpioną przyrodę. Zapewnia ona także zdrowie i pomyślność:

 

„Wielkim żywiołem, mającym niezwykłą moc magiczną, w wierzeniach ludowych od wieków była woda. Jest ona niezbędnym czynnikiem wegetacji roślin i pobudzania przyrody do życia. Również ona jest święcona i przynoszona do domów dla zapewnienia zdrowia i powodzenia. Ma moc oczyszczającą i zapewniającą siły, co zaobserwować można w trakcie powszechnego polewania się wodą w Poniedziałek Wielkanocny. Ten stary zwyczaj nazywany jest dyngusem i wywodzi się jeszcze z czasów przedchrześcijańskich”. Z tego właśnie powodu zwyczaj ten był piętnowany i krytykowany przez duchownych.

 

„W polskich tradycjach trudno znaleźć bardziej piętnowany - z ambon i kościelnych dekretów - ludowy rytuał. Przez wiele wieków zabraniano, grożąc drastycznymi sankcjami z nałożeniem ekskomuniki i zakazem chrześcijańskiego pochówku, a jednak zwyczaj ten przetrwał do dziś”.

 

Współcześnie tradycja ta jest wciąż żywa i nadal przywodzi na myśl oznakę zainteresowania, tak jak to było przed wiekami:

 

„Polanie wodą, nawet z użyciem wiader czy sikawek, było zawsze traktowane przez dziewczęta jako przejaw sympatii i rodzaj wyróżnienia, a najbardziej mokra panna miała powody do zadowolenia. Pominięcie przez „dyngusiarzy” domu zamieszkałego przez pannę było traktowane jako oznaka lekceważenia domowników i, jak wierzono, przynosiło pecha”.

 

Artykuł napisany na podstawie książki Witolda Przewoźnego:

 

Zob. W. Przewoźny, Wielkopolskie zwyczaje i obrzędy doroczne. Wiosna: od Popielca po kwiatowe dywany, WBPiCAK, Poznań 2012.

0 komentarzy

Dodaj nowy komentarz